I a lòcs que, pera sua istòria, pera sua posicion e per çò que representen, son cridadi a exercir un papèr especiau en sòn territòri. Vielha e Mijaran ei un d’eri.
Non sonque pera sua condicion de caplòc d’Aran, se non pr’amor que d’aciu estant s’articule ua part fòrça importanta dera vida dera Val. En Vielha concurrissen servicis, activitat economica, trabalh, relacions e vida vidanta. Entà fòrça gent, ei un punt de referéncia, un lòc que forme part deth sòn dia a dia e que, justaments per açò, a ua responsabilitat que va mès enlà de çò puraments institucionau. E non ei sufisent damb èster eth caplòc. Se non que cau exercir aquera capitalitat damb sens, damb responsabilitat e damb un guardar de futur.
Pendent longtemps auem estat centradi en çò d’immediat, en resòler çò d’urgent e en tirar tà deuant eth dia a dia. E aquerò tanben forme part dera politica utila. Mès governar, pensar e deféner un municipi exigís quauquarren mès qu’atier çò que prèsse en cada moment. Exigís tanben detier-se, lheuar era guardada e hèr-se ua qüestion de hons: quina Vielha volem laguens uns ans.
Pòt semblar ua qüestion simpla, mès en realitat abarque quauqui des debats mès importants qu’auem per deuant. Pr’amor que quan parlam deth futur de Vielha e Mijaran non parlam d’idèes abstractes. Parlam de se era gent joena poderà quedar-se, de se es familhes poderàn trapar estabilitat, de se i aurà viuenda, oportunitats, servicis e qualitat de vida. Parlam tanben de se es nòsti pòbles se senteràn part d’un projècte comun e de se seram capaci de refortilhar tot aquerò que hè d’aguest municipi un lòc singular d’Aran.
Parlar deth futur de Vielha ei parlar, en prumèr lòc, d’un municipi en qué se pogue víuer de vertat. Non sonque vier, non sonque trabalhar per sasons, non sonque passar. Víuer. Hèr projècte de vida. Quedar-se. Formar ua familha. Envielhir damb dignitat. Sénter qu’ací i a present, mès tanben orizon.
Mès parlar de futur ei tanben parlar d’oportunitats. D’ua economia que contunhe estant fòrta, mès qu’ath madeish temps sigue mès diuèrsa, mès establa e mès connectada as besonhs reaus deth territòri. D’emparar a qui empren, a qui trabalhe, a qui vò daurir ua activitat e a qui apòste per quedarar-se ací pendent tot er an. Eth futur de Vielha non pòt alendar unicaments ena inércia. A d’emparar-se en ua volontat clara de bastir un municipi damb mès opcions, mès fortalesa e mès capacitat entà generar estabilitat.
Aqueth futur tanben se jògue en çò de quotidian. En estat der espaci public, enes equipaments, ena mobilitat, en mantenement e ena atencion as persones. En definitiva, en aguesti petiti e grani detalhs que hènt qu’un municipi foncione ben o foncione a mieges. A viatges pensam qu’eth futur se decidís damb grani projèctes, e fòrça còps non ei atau. Fòrça còps se decidís en com suenham çò de comun e en com responem a çò qu’era gent a de besonh cada dia.
Pensar en Vielha e Mijaran obligue, ath delà, a he’c damb ua guardada ampl. Pr’amor que Vielha e Mijaran non ei solet Vielha. Ei tanben Betren, Gausac, Vilac, Mont, Aubèrt, Betlan, Montcorbau, Casau, Escunhau, Casarilh, Arròs, Vila, eth conjunt de pòbles que formen aguest municipi. Per açò, parlar deth futur exigís ua vision coesionada e generosa, ua vision que comprene qu’era capitalitat non consistís sonque en concentrar activitat, se non tanben en connectar realitats, equilibrar eth territòri e hèr que toti se senten part d’un madeish camin.
Tot açò a d’abordar-se des d’ua idèa fòrça clara: eth futur de Vielha e Mijaran non pòt bastir-se d’esquies ara sua pròpria realitat. Aguest municipi a ua forma pròpria de víuer, ua relacion fòrça concrèta damb eth territòri e ua foncion centrau laguens d’Aran qu’obligue a pensar ben cada pas. Guardar ath futur non signifique semblar-se a d’auti, se non trobar ua manèra d’auançar, mielhorar e balhar responsa as rèptes qu’auem per deuant.
En hons, de çò que parlam ei de fixar un rumb. De decidir com volem qu’evolucione Vielha enes pròplèu ans e quines prioritats an de mercar aqueth camin. Viuenda, servicis, activitat economica, mantenement, coesion entre es pòbles, atencion as persones e qualitat de vida. Non com ua soma d’ahèrs isolats, se non coma part d’ua madeisha manèra de compréner eth municipi.
Vielha e Mijaran a es condicions entà contunhar estant un referent d’Aran, mès aquerò non passe per inércia. Ei de besonh trabalh, constància e ua vision clara. Cau saber qué volem refortilhar, qué auem de corregir e en quina direccion volem créisher.
Pr’amor que, ara fin, era qüestion non ei sonque que Vielha sigue eth caplòc. Eth hèt ei quin tipe de caplòc vò èster: un que se limite a aucupar aqueth lòc o un que lo exercisque damb iniciativa, damb critèri e damb ua idia clara de futur.
